Een paar duizend euro lenen voor een wagen, voor werken of voor een onverwachte factuur is een alledaagse verrichting, en tegelijk een streng geregelde. In België is een persoonlijke lening een consumentenkrediet: de kredietgever moet een reeks verplichtingen nakomen voor hij u geld leent, u hebt rechten zodra het contract getekend is, en bepaalde verkooppraktijken zijn hem verboden. Deze gids legt dat kader uit, zegt wat u nakijkt voor u tekent, en waarom een "vlot" krediet dat u zelf komt opzoeken bijna altijd slecht nieuws is.
Wat deze pagina wel en niet doet
Comparabel leent geen geld uit, vergelijkt geen kredietaanbiedingen en brengt niemand in contact met een kredietgever. Een ontlener tegen vergoeding bij een kredietgever brengen heet kredietbemiddeling en veronderstelt een inschrijving in het register van de FSMA, die wij niet hebben: de toezichthouder publiceert zelf de lijst van ingeschreven tussenpersonen en kredietgevers. Deze pagina is dus louter informatief en blijft dat ook: geen rentevoeten, geen formulier, geen knop naar een kredietgever. U vindt hier ook geen marktcijfers, want wij nemen die niet op.
Lening op afbetaling of kredietopening: niet hetzelfde
Wat in het dagelijkse taalgebruik een "persoonlijke lening" heet, is wettelijk een lening op afbetaling. De FOD Economie onderscheidt verschillende vormen van consumentenkrediet, en die door elkaar halen is duur.
De lening op afbetaling
U krijgt een bedrag in één keer ter beschikking, voor een vaste looptijd, en betaalt het terug met vaste maandlasten tot het einde. Het is de meest leesbare formule: de einddatum staat vast bij de ondertekening, en de aflossingstabel toont regel per regel wat na elke betaling nog openstaat. Wikifin, het platform voor financiële educatie van de FSMA, wijst erop dat de maximale looptijd van een lening op afbetaling wettelijk begrensd is en van het geleende bedrag afhangt: hoe kleiner het bedrag, hoe sneller het terugbetaald moet zijn.
De verkoop op afbetaling en het ballonkrediet
Hier financiert het krediet één welbepaald goed, vaak aangeboden door de verkoper zelf. De zogenaamde ballonvariant, gebruikelijk bij wagens, spreidt kleine maandlasten en eist op het einde van het contract een groot slotbedrag. De maandlast oogt licht, dat slotbedrag niet: kijk daar eerst naar, nog voor u naar de rentevoet kijkt.
De kredietopening
Een kredietopening is geen lening maar een geldreserve, vaak aan een kaart gekoppeld, waaruit u opneemt wanneer het u past. Er is geen automatisch aflossingsschema, wat de formule tegelijk handig en riskant maakt. De wet legt daarom een nulstellingstermijn op: het saldo moet binnen een bepaalde termijn opnieuw op nul staan, en elke maand het gevraagde minimum betalen volstaat daar niet altijd voor.
Wat de kredietgever moet doen voor hij u geld leent
U informeren, schriftelijk en kosteloos
Voor de ondertekening moet de kredietgever of zijn tussenpersoon u het SECCI-formulier bezorgen, een Europees gestandaardiseerd document met de kenmerken van het krediet: JKP, looptijd, bedrag van de maandlasten. De FOD Economie legt de nadruk op een heel praktisch punt: dat formulier is van u, u mag het meenemen naar huis en met andere voorstellen vergelijken zonder ook maar iets te tekenen. Een verkoper die dat weigert, ontneemt u een recht.
U adviseren, niet alleen verkopen
De kredietgever moet het type krediet en het bedrag zoeken die het best passen bij uw financiële situatie en bij het doel van het krediet. Die adviesplicht is een wettelijke verplichting, geen verkoopargument: stelt men u een permanente geldreserve voor waar een lening met vaste looptijd volstond, vraag dan waarom, en vraag het antwoord op papier.
Nagaan of u kunt terugbetalen
Dat is de zwaarste verplichting. De kredietgever moet uw kredietwaardigheid beoordelen - inkomsten, lasten, lopende kredieten, gezinssamenstelling - en volgens de FOD Economie bovendien de Centrale voor kredieten aan particulieren van de Nationale Bank raadplegen, om het krediet te weigeren wanneer u het duidelijk niet zult kunnen dragen. Dat bestand leggen we uit in onze gids over de Centrale voor kredieten aan particulieren.
Van uw kant verplicht de wet u om juist en volledig te antwoorden op de vragen over uw financiële mogelijkheden. Een lopend krediet verzwijgen om een dossier erdoor te krijgen is geen slimmigheid: het brengt u precies in de situatie die u wilde vermijden.
Uw rechten zodra het contract getekend is
Veertien dagen om u te bedenken
Het nuttigste recht is meteen het minst bekende. U beschikt over een bedenktijd van veertien dagen waarin u van het krediet kunt afzien zonder u te moeten verantwoorden. De termijn loopt vanaf het sluiten van de overeenkomst, of vanaf de dag waarop u het exemplaar hebt ontvangen als dat later kwam. De verzaking gebeurt in beginsel met een aangetekende brief: kijk uw contract na, het kan een eenvoudiger weg voorzien, bijvoorbeeld een e-mail.
Vroeger terugbetalen dan afgesproken
U mag een consumentenkrediet op elk moment volledig of gedeeltelijk vervroegd terugbetalen. De kredietgever mag daarvoor een wederbeleggingsvergoeding vragen, maar die is wettelijk begrensd en mag nooit hoger liggen dan de rente die u zonder die vervroegde terugbetaling had betaald.
Weten waar u staat
Bij een lening op afbetaling wordt de aflossingstabel samen met het contract overhandigd; ze toont per vervaldag het kapitaalgedeelte, de kredietkosten en het verschuldigde saldo. Bewaar dat document: het laat u toe na te gaan of een saldoafrekening wel overeenstemt met wat is afgesproken.
De kostprijs: lees het JKP, en niets anders
De rentevoet uit de reclame is een debetrentevoet; dossierkosten, beheerskosten of kaartkosten zitten er niet in. Het JKP bundelt de debetrentevoet én die kosten en is daarmee het enige cijfer dat van aanbod tot aanbod vergelijkbaar is. Twee bijkomende houvasten: het totaal terug te betalen bedrag, dat met de looptijd groeit zelfs bij een identiek JKP, en het bestaan van maximale tarieven die de regelgeving vastlegt en die de FOD Economie publiceert.
Wij publiceren hier bewust geen enkele waarde. Een JKP zegt niets los van het bedrag, de looptijd en het dossier waarop het slaat: vraag verschillende schriftelijke offertes en leg ze regel per regel naast elkaar, zoals onze methodologie beschrijft.
Waarom een "vlot krediet" dat u benadert een alarmsignaal is
Elke reclame voor consumentenkrediet moet de vermelding "Let op, geld lenen kost ook geld" dragen. Een aanbod dat snelheid roemt, geen controle belooft of aanvaarding garandeert, spreekt de hierboven beschreven verplichtingen frontaal tegen: een regelmatige kredietgever moet u bevragen, de Centrale voor kredieten aan particulieren raadplegen en weigeren wanneer uw dossier niet standhoudt.
De FOD Economie beschrijft het scenario van frauduleuze kredietgevers nauwkeurig: een bericht op sociale media belooft een vlot krediet, men vraagt u kosten voor de ondertekening, en zodra die betaald zijn antwoordt niemand nog. Drie reflexen volstaan: betaal nooit iets voor er een contract is gesloten, zoek de naam van de kredietgever of de tussenpersoon op in het FSMA-register, en wantrouw uit principe een aanbod dat u niet zelf hebt gevraagd.
Veelgestelde vragen
Wordt een geweigerd krediet ergens geregistreerd?
Neen. Het bestand van de Nationale Bank registreert gesloten overeenkomsten en wanbetalingen, geen geweigerde aanvragen. Wordt uw aanvraag geweigerd, dan moet de kredietgever u wel kosteloos meedelen welke gegevensbanken hij heeft geraadpleegd, zo kunt u nadien nagaan wat daarin over u staat.
Mag ik lenen om andere kredieten af te betalen?
Een hergroepering van kredieten bestaat, maar ze verlengt bijna altijd de looptijd: de maandlast daalt, het totaal betaalde bedrag stijgt. Worden uw aflossingen zwaar, dan is de juiste volgorde niet er een krediet bij nemen, maar greep krijgen op de bestaande schulden, onze gids over overmatige schuldenlast beschrijft de gratis hulp die in België bestaat.
Een geschil met mijn kredietgever: bij wie kan ik terecht?
Voor een geschil met een financiële instelling is Ombudsfin, de Ombudsman in financiële geschillen, bevoegd. De tussenkomst is gratis en veronderstelt dat u eerst de klachtendienst van de instelling zelf hebt gecontacteerd.
Kort samengevat
Een Belgische persoonlijke lening is een consumentenkrediet: de kredietgever moet u een SECCI-formulier bezorgen, de passende formule adviseren, uw kredietwaardigheid beoordelen en de Centrale voor kredieten aan particulieren raadplegen voor hij iets toekent. U houdt veertien dagen bedenktijd, de mogelijkheid om vervroegd terug te betalen tegen een begrensde vergoeding, en het recht op een aflossingstabel. Vergelijk JKP's, nooit debetrentevoeten, en kijk naar het totaal terug te betalen bedrag. Wantrouw ten slotte wat gemakkelijk gaat: een krediet dat zonder vragen wordt toegekend, is in het beste geval slecht geadviseerd.
Al onze gidsen en reviews staan bij elkaar, en de woordenlijst definieert de termen die hier gebruikt worden.