De schuldsaldoverzekering is het duurste contract dat mensen tekenen zonder het ooit te vergelijken. De kredietgever legt het op tafel samen met het kredietaanbod, met een rentekorting erbij, en in enkele minuten is de zaak beklonken, voor een dekking die twintig jaar loopt en waarvan de premie sterk verschilt van verzekeraar tot verzekeraar. Nochtans is het een van de best onderhandelbare posten van een hypotheekdossier. Deze gids legt uit waarvoor ze echt dient, wie ze mag eisen, en wat de Belgische wet u garandeert bij de keuze.
Louter informatieve pagina. Comparabel is geen kredietbemiddelaar, die activiteit vereist een inschrijving bij de FSMA die wij niet hebben, en wordt op dit product niet vergoed. U vindt hier geen premie, geen tarief en geen aanbod: wij nemen die niet op en verzinnen ze niet.
Waarvoor ze precies dient
Een schuldsaldoverzekering is een overlijdensverzekering gekoppeld aan een krediet. Overlijdt de verzekerde ontlener vóór het einde van de looptijd, dan betaalt de verzekeraar het nog verschuldigde kapitaal geheel of gedeeltelijk aan de kredietgever, ten belope van het verzekerde percentage. Het krediet dooft dus uit, volledig of deels, in plaats van op de nabestaanden te wegen. Onze woordenlijstfiche geeft de korte definitie; deze pagina gaat verder.
Verwar ze niet met de brandverzekering, die vaak in dezelfde beweging wordt geëist: die beschermt het gebouw, terwijl de schuldsaldoverzekering de terugbetaling beschermt. Beide staan in de waarborgen die Wikifin, het platform voor financiële educatie van de FSMA, bij een hypothecair krediet opsomt, en ze beantwoorden aan totaal verschillende risico's.
Wie ze eist, en wat dat niet toelaat
De FOD Economie is duidelijk: deze verzekering is wettelijk niet verplicht. Het zijn de kredietgevers die ze eisen, in de praktijk vrijwel systematisch zodra de bedragen oplopen. Dat onderscheid lijkt theoretisch, maar het is beslissend, want het scheidt twee dingen die ontleners door elkaar halen.
De kredietgever mag de waarborg eisen. Hij mag u zijn contract niet opleggen. De FOD Economie verwijst naar artikel VII.146 van het Wetboek van economisch recht: de kredietgever kan u niet verplichten die verzekering af te sluiten bij een verzekeraar van zijn keuze. Wikifin bevestigt hetzelfde: u bent altijd vrij om zelf uw verzekeraar te kiezen.
Wat hij wél mag, is u een rentekorting toekennen als u bij hem afsluit. Daar zit de echte afweging, en ze is te becijferen: een rentekorting kan volledig, en meer dan volledig, opgegeten worden door een hogere premie. De enige zinvolle vergelijking zet de totale kostprijs van het krediet mét korting en huispremie naast de totale kostprijs zonder korting en met een elders onderhandelde premie. Maak die over de volledige looptijd, nooit over het eerste jaar.
Wat er echt te onderhandelen valt
Het verzekerde percentage en de verdeling
Niets verplicht u om 100 % van het kapitaal op elk hoofd te verzekeren. Een koppel kan elke ontlener voor de helft verzekeren, of voor een aandeel dat overeenstemt met zijn werkelijke bijdrage aan de aflossing, of net de persoon volledig dekken van wie het wegvallen het gezin in moeilijkheden zou brengen. Die keuzes bepalen wat er effectief ten laste van de langstlevende blijft: stel de vraag in die termen, niet in abstracte percentages.
De verzekeraar
Zoals hierboven gezegd is die vrij te kiezen. Een makelaar kan verschillende maatschappijen op dat ene contract laten concurreren. De premie hangt af van leeftijd, gezondheid, bedrag en looptijd, de verschillen tussen maatschappijen zijn reëel en stapelen zich op over twintig jaar.
Van verzekeraar veranderen onderweg
Dit is het minst gekende punt, en het is recent veranderd. Volgens Wikifin geldt voor kredieten afgesloten vanaf 1 juni 2024: verandert u van verzekeraar nadat een derde van de looptijd van het krediet verstreken is, dan mag de kredietgever de korting die hij u bij het afsluiten toekende niet meer annuleren. De korting is dus geen definitief slot meer. Voor oudere kredieten geldt de algemene regel die de FOD Economie in herinnering brengt: de kredietgever mag het krediet niet opzeggen omdat u van verzekeraar verandert, maar de rentekorting kan wel wegvallen.
Gezondheid, weigering en het recht om vergeten te worden
Het afsluiten verloopt via een medische vragenlijst, soms een onderzoek. Een voorgeschiedenis kan leiden tot een bijpremie, een uitsluiting of zelfs een weigering. Er bestaan drie beschermingen, en ze worden slecht benut.
Eerst de motivering: een verzekeraar die weigert of een bijpremie oplegt, moet u de reden meedelen en u de kans geven zijn adviserend arts te contacteren. Daarna het recht om vergeten te worden. De FOD Economie publiceert het regime: na afloop van een termijn van vijf jaar na het einde van een geslaagde behandeling en bij afwezigheid van herval, mag de verzekeraar een genezen kanker niet meer meetellen in de premieberekening. Voor bepaalde kankers gelden kortere termijnen, volgens een officiële referentiegrid. Voor een reeks chronische ziekten verbiedt een tweede grid de bijpremie of plafonneert ze, de lijst en de drempels staan in bijlage bij het koninklijk besluit, gepubliceerd door de FOD Economie.
Die rechten werken niet automatisch: u betwist een onterechte bijpremie pas als u weet dat ze bestaan. Uw gezondheidstoestand nauwkeurig aangeven blijft daarnaast de beste bescherming, een verzwijging die bij het schadegeval aan het licht komt, kan de waarborg zelf kosten.
De gewestelijke regelingen die erbovenop komen
De schuldsaldoverzekering dekt overlijden. Ze dekt geen werkloosheid en geen arbeidsongeschiktheid, nochtans de meest voorkomende ongelukken onderweg. Twee gewesten hebben daarvoor een gratis dekking uitgebouwd, precies het soort regionaal verschil dat een generieke gids overslaat.
- Vlaanderen: de verzekering gewaarborgd wonen laat u zich kosteloos verzekeren tegen inkomensverlies door onvrijwillige werkloosheid of arbeidsongeschiktheid, met eigen voorwaarden, een eigen dekkingsduur en een aanvraagtermijn na de eerste kapitaalopname.
- Wallonië: de gratis verzekering tegen inkomensverlies (pagina in het Frans) betaalt een deel van de lening terug bij onvrijwillig jobverlies of volledige arbeidsongeschiktheid; het dossier moet binnen de twaalf maanden na het verlijden van de akte bij de notaris ingediend zijn, anders wordt het automatisch verworpen.
Op het portaal van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vonden wij geen gepubliceerd equivalent. In beide gevallen staat de aanvraag los van het krediet en gebeurt ze niet door de bank: het is aan de ontlener om eraan te denken, binnen een korte termijn, net wanneer hij denkt dat het papierwerk achter de rug is.
Veelgestelde vragen
Mag mijn kredietgever mijn krediet weigeren als ik mij elders verzeker?
Hij mag u niet verplichten naar een verzekeraar van zijn keuze te gaan: die regel staat in het Wetboek van economisch recht en wordt door de FOD Economie herhaald. Hij mag wel een tariefvoordeel koppelen aan een contract bij hem, wat iets anders is. Lijkt het aanbod onlosmakelijk, vraag dan schriftelijk de kostprijs van het krediet in beide configuraties: dat antwoord verheldert de situatie meestal.
Moet ik 100 % van het kapitaal verzekeren?
Niet noodzakelijk. De vraag is niet « welk percentage » maar « wat zou er te betalen blijven, en door wie ». Bij een koppel waar één inkomen het grootste deel van de maandlast draagt, heeft het meer zin om dat hoofd zwaarder te dekken dan om uit principe symmetrisch te verdelen. Maak die afweging in alle rust, met de cijfers van het krediet erbij.
Bestaat een schuldsaldoverzekering ook bij een consumentenkrediet?
Ja, maar de rekensom is anders: bedragen en looptijden zijn niet vergelijkbaar, en de verhouding tussen premie en gedekt kapitaal verdient een ernstig onderzoek. Wikifin behandelt die vraag op een aparte pagina; de regel van de vrije keuze van verzekeraar blijft dezelfde.
Samengevat
De schuldsaldoverzekering betaalt het nog verschuldigde kapitaal terug wanneer de verzekerde ontlener overlijdt. Ze is wettelijk niet verplicht, maar kredietgevers eisen ze - en daar moet u de waarborg, die zij mogen opleggen, onderscheiden van het contract, dat zij niet mogen opleggen. U kiest uw verzekeraar vrij; een rentekorting kan daar tegenover staan, en die is enkel iets waard als de huispremie ze over de looptijd niet opeet. Sinds 1 juni 2024 verliest u die korting niet meer wanneer u van verzekeraar verandert nadat een derde van de looptijd verstreken is. Ga ten slotte het recht om vergeten te worden na als uw gezondheid een thema was, en kijk wat uw gewest aanbiedt tegen inkomensverlies, een risico dat dit contract niet dekt. Verder lezen: de basis van de hypothecaire lening en de kosten bij het kopen van een woning.