Het prosumententarief is een van de meest verkeerd begrepen onderwerpen bij eigenaars van zonnepanelen in België, zeker omdat de regels in de drie gewesten veranderd zijn, en telkens op een andere datum. Deze gids legt uit wat overblijft, wat verdwenen is, en vooral wat afhangt van de datum van indienststelling van uw installatie.
De korte versie: in Wallonië heeft een installatie die vanaf 1 januari 2024 in dienst werd genomen geen compensatie en geen capacitair prosumententarief meer; oudere installaties behouden de compensatie tot 31 december 2030. In Vlaanderen bestaat het prosumententarief nog, maar enkel zolang u een analoge teller hebt. In Brussel is de compensatie voor iedereen verdwenen in november 2021.
Waarom een prosumentenvergoeding?
Met een klassieke teller die terugdraait, wist de stroom die uw panelen te veel op het net zetten de stroom uit die u 's avonds afneemt. Op papier kan uw teller een bijna nulverbruik tonen. Toch gebruikt u het net wel degelijk in beide richtingen: om uw overschot overdag te injecteren, en om 's avonds en 's winters af te nemen. Het net blijft een dienst die gefinancierd moet worden.
Dat is de hele bestaansreden van de prosumentenvergoeding: gezinnen die door de compensatie geen netkosten betaalden, toch laten bijdragen. Waar de compensatie verdwijnt, verliest de vergoeding haar reden van bestaan, en dat is precies wat er vandaag gebeurt, gewest per gewest.
Wallonië: alles hangt af van de datum van indienststelling
Indienststelling vóór 1 januari 2024
U behoudt het compensatieprincipe, geïnjecteerde stroom wist afgenomen stroom uit, maar enkel tot 31 december 2030. De CWaPE formuleert het zo: « Le principe de compensation est d'application jusqu'au 31/12/2030 » voor installaties gekeurd vóór 01/01/2024, of nadien gewijzigd « à la condition que la puissance résultante ne dépasse pas de plus d'1 kW la puissance initiale ».
Zolang uw meter afname en injectie niet apart meet, komt daar een capacitair prosumententarief bij: een jaarforfait evenredig met het vermogen van uw omvormer, in €/kWe. Zodra u een tweerichtings- of communicerende meter hebt, verdwijnt dat forfait en gelden de nettarieven op uw werkelijke afname.
Een communicerende meter krijgen betekent niet dat u de compensatie verliest, dat is de meest verspreide vrees, en ze is ongegrond. De CWaPE is duidelijk: de meter « ne tournera pas mécaniquement à l'envers, mais l'effacement des kWh produits aura bien lieu sur votre facture ».
Indienststelling vanaf 1 januari 2024
Er is geen compensatie meer, en ook geen capacitair prosumententarief. Voor installaties van 10 kVA of minder wordt systematisch een communicerende meter geplaatst. Uw volledige factuur - energie, net, transport, taksen en heffingen - wordt berekend op uw bruto-afname.
Rechtstreeks gevolg voor uw rendementsberekening: uw injectie wordt niet meer uitgewist, ze wordt verkocht aan uw leverancier. Het terugkooptarief wordt dus minstens even belangrijk als de prijs van de afgenomen kWh.
Vlaanderen: het prosumententarief bestaat nog, maar dooft uit met de analoge teller
Anders dan vaak gedacht is het Vlaamse prosumententarief niet verdwenen. De Vlaamse regulator, de Vlaamse Nutsregulator, de vroegere VREG, houdt het in stand en publiceert de bedragen jaar per jaar. De regel is eenvoudig: « Als je zonnepanelen én een terugdraaiende teller hebt, betaal je het prosumententarief », en omgekeerd « Je betaalt geen prosumententarief als je een digitale meter hebt ». Het bedrag berekent u door het maximale AC-vermogen van uw omvormer te vermenigvuldigen met het tarief van uw netgebied.
Met andere woorden: in Vlaanderen doet de digitale meter het forfait verdwijnen, maar ook de compensatie: afname en injectie worden dan apart gemeten en u verkoopt uw injectie. Omdat de digitale meter voor zonnepaneeleigenaars verplicht is geworden, is dat analoge regime aan het uitdoven.
Brussel: geen compensatie meer sinds november 2021
In Brussel stelt de vraag naar het metertype zich niet meer: Brugel schrijft dat « depuis novembre 2021, le système de compensation est totalement supprimé ». Dat geldt voor alle Brusselse prosumenten, ongeacht hun meter, een punt dat veel gidsen nog altijd koppelen aan de komst van de digitale meter.
U betaalt dus de stroom die u afneemt en verkoopt apart wat u injecteert. Een Brussels prosumententarief bestaat niet. De bevoegde regulator is Brugel.
| Gewest | Compensatie? | Prosumentenvergoeding? |
|---|---|---|
| Wallonië, in dienst vóór 2024 | Ja, tot 31/12/2030 | Capacitair, zolang er geen tweerichtingsmeter is |
| Wallonië, in dienst sinds 2024 | Neen, bruto-afname | Neen |
| Vlaanderen, analoge teller | Ja | Ja (prosumententarief) |
| Vlaanderen, digitale meter | Neen, injectie wordt verkocht | Neen |
| Brussel | Neen sinds november 2021, ongeacht de meter | Neen |
De juiste reflex: afname én injectie vergelijken
Overal waar de compensatie verdwenen is, telt de keuze van uw energiecontract dubbel. Het volstaat niet meer naar de prijs van de afgenomen kWh te kijken: u moet ook het terugkooptarief van uw injectie vergelijken, dat sterk verschilt van leverancier tot leverancier. Een contract met een zeer goedkope afnameprijs maar een slecht gewaardeerde injectie kan in totaal minder interessant zijn dan een evenwichtig contract.
Om de kWh-prijs in zijn geheel te begrijpen, leest u onze gids over de kWh-prijs in België. Zoekt u een leverancier gericht op groene energie, dan kan onze Bolt-review u verder helpen.
Veelgestelde vragen
Ik heb sinds 2019 panelen in Wallonië en krijg een communicerende meter. Verlies ik de compensatie?
Neen. Is uw installatie gekeurd vóór 1 januari 2024, dan blijft de compensatie op uw afrekeningsfactuur gelden tot 31 december 2030, ook met een communicerende meter. Wat verandert, is de berekening van uw netkosten: het capacitaire forfait maakt plaats voor een facturatie op uw werkelijke afname.
Bestaat het prosumententarief in Vlaanderen?
Ja, zolang u een analoge teller hebt die terugdraait. Het verdwijnt op de dag dat de digitale meter geplaatst wordt, samen met de compensatie. De Vlaamse Nutsregulator (voorheen VREG) legt de bedragen vast, per netgebied.
Kan ik het prosumententarief helemaal vermijden?
Ja, in twee gevallen: als uw Waalse installatie dateert van 2024 of later, het capacitaire tarief geldt daar niet, of als u overschakelt op een meter die afname en injectie onderscheidt, wat het vervangt door een facturatie op uw werkelijke afname. Dat is niet noodzakelijk goedkoper: het wordt het wanneer uw zelfverbruik hoog ligt, doorgaans boven ongeveer 40 %.
Waar vind ik de exacte bedragen?
Wij publiceren ze niet: ze wijzigen elk jaar en verschillen van netbeheerder tot netbeheerder. De enige betrouwbare bronnen zijn de CWaPE voor Wallonië en de Vlaamse Nutsregulator voor Vlaanderen.
Samengevat
De vraag luidt niet langer « capacitair of proportioneel? » maar « wanneer is mijn installatie in dienst genomen, en welke meter heb ik? ». In Wallonië is 2024 het kantelpunt; in Vlaanderen is het de digitale meter; in Brussel is alles beslecht sinds november 2021. Overal waar de compensatie verdwenen is, vergelijkt u zowel de afnameprijs als de waardering van uw injectie. Ga dieper met onze gidsen over de kWh-prijs en de digitale meter, en vergelijk daarna de energieaanbiedingen voor eigenaars van zonnepanelen.